دفتر روزنامه
عملیات مالی که با استناد به مدارک و اسناد مثبته در سند حسابداری ثبت
گردیده و به تائید تنظیم کننده و مسئولین رسیده است در دفتری بنام دفتر
روزنامه ثبت میگردد. انتقال و ثبت رویدادهای مالی انجام شده به این دفتر
تابع قوانین و مقررات و اصول خاصی است که در ماده 95 قانون مالیات های
مستقیم به آن اشاره شده و آئین نامه مذکور در سال 1367 به تصویب رسیده است
دفاتر قانونی منجمله دفتر روزنامه میبایست توسط سازمان ثبت اسناد و املاک
کشور پلمپ و ثبت و ممهور شود.
دفتر روزنامه انواع مختلفی دارد که رایجترین آن دفتر روزنامه عمومی
است. دردفتر روزنامه عمومی کلیه معاملات و عملیات مالی ثبت می شود. دفاتر
روزنامه ای که فقط یک نوع خاص از معاملات و عملیات مالی در آن ثبت میشود
دفتر روزنامه اختصاصی نام دارد مانند دفاتر روزنامه خرید یا فروش یا
پرداختهای نقدی .
دفتر روزنامه عمومی دو ستون مبلغ دارد که یکی جهت ثبت اقلام بدهکار و
دیگری جهت ثبت اقلام بستانکار استفاده می شود و به ترتیب تاریخ وقوع در
دفتر ثبت میشود.باید حتما توجه داشت که قبل از شروع سال مالی ،دفاتر در
اداره ثبت اسناد و املاک، ثبت و پلمپ و شماره گذاری گردد. در صورتی که بعد
از شروع سال مالی این اتفاق بیافتدحتما باید اولین سند ثبت شده بعد از
تاریخ پلمپ دفتر ثبت شود وگرنه بدلیل"تقدم ثبت" دفتر توسط دارایی رد خواهد
شد .
در سالهای اولیه شروع به کارم پس از ثبت کلیه رویدادهای مالی در دفاتر
مالی یکی از دوستان و بستن حسابها،هنگام ارائه دفاتر به دارایی ، به همین
دلیل دفاتر مذکور رد شد زیرا کارپرداز دفاتررا بعلت سهل انگاری در بیستم
فروردین ماه پلمپ کرده بود ومن بدون توجه و با اطمینان از پلمپ دفتر قبل از
شروع سال مطابق معمول،از دهم فروردین یعنی در واقع ده روز قبل از پلمپ
دفتر شروع به ثبت کردم که بعلت تقدم در ثبت دفاتر رد شد.
در ستون شماره روزنامه،شماره سند حسابداری و در ستون
تاریخ،تاریخ انجام معامله و ای در واقع تاریخ سند حسابداری نوشته
میشود.در ستون شماره دفتر کل بعد از اتمام ثبت و هنگام انتقال مانده های
حساب به دفتر کل شماره صفحه ای که در آن صفحه معامله ثبت شده جهت اطمینان
از انتقال عدد درج میگردد.
نام حساب بدهکار روی اولین خط در ابتدای حاشیه سمت راست ستون بدهکار نوشته میشود.
مبلغ بدهکار روی همان خطی که نام حساب بدهکار درج شده در ستون بدهکار نوشته میشود.
نام حساب بستانکار روی خط زیرین حساب بدهکار نوشته میشود.نام حساب
بستانکار باید از اول حاشیه سمت راست ستون شرح کمی فاصله داشته باشد.
مبلغ بستانکار روی همان خطی که نام صاحب حساب بستانکار درج شده است
نوشته میشودو شرح جزئی از معامله زیر نام حساب بستانکار از اول حاشیه سمت
راست ستون شرح نوشته میشود.
هر معامله ای در دفتر روزنامه شامل بدهکار و بستانکار و شرح معامله ثبت میشود را یک "آرتیکل" یا یک "ثبت روزنامه" مینامند.
چند مورد که عدم رعایت آنها باعث رد دفاتر میگردد:
-تاخیر در نوشتن دفاتر در صورتی که به منظورسوءاستفاده نباشد تا 15 روز مجاز است.
-پاره شدن پلمپ یا پاره کردن چند صفحه از دفتر.
-ثبت در حاشیه دفاتر.
-تراشیدن ،پاک کردن،دفتر بمنظور سوءاستفاده.
-جای خالی گذاشتن بین سطور جهت سوءاستفاده.
-بستانکار شده حسابهای نقدی و بانک در صورتی که ناشی از تقدم و تاخر ثبت نباشد.
-استفاده از دفاتر سالهای قبل.
جهت اطلاع از کلیه موارد رد دفاتر میتوان به کتابهای مربوطه مراجعه نمود.
نوشتن دفاتر جهت موسساتی که از سیستم الکترونیکی استفاده مینمایند چگونه است؟
در سیستم های متداول و رایج کامپیوتری بر اساس برنامه ای که به زبان
کامپیوتر و بر اساس اصول حسابداری تدوین شده ،پردازش داده های رویدادهای
مالی انجام میگردد که از دقت و سرعت بالایی برخوردار است. در این نوع
سیستم ها حسابدار فقط داده ها و اطلاعات را بر اساس برنامه کد گذاری کرده و
به واحد پردازشاطلاعات مرکزی کامپیوتر منتقل میکند.مابقی عملیات ثبت
دفاتر روزنامه و کل و معین و تهیه صورتهای مالی با سرعت زیادی انجام
میگیرد.
موسساتی که از سیستمهای الکترونیکی استفاده مینمایند موظفند حد اقل
ماهی یکبار خلاصه عملیات داده شده به ماشینهای الکترونیکی را در دفتر
روزنامه ثبت نمایند و هر سه ماه یکبار خلاصه عملیات داده شده به کامپیوتر
را حد اکثر ده روز پس از پایان سه ماه به اداره امور مالیاتی ارائه نمایند .
یعنی در واقع کل اسناد حسابداری قابل ثبت دستی در دفتر روزنامه دوازده سند
جهت دوازده ماه و دو سند افتتاحیه و اختتامیه است.

محمد حسین صفایی